Pizza Focaccia: plat brood uit Ligurië
Stel je voor: je staat buiten, de geur van hout en goudbruin brood hangt in de lucht. Je trekt een stuk van een plat, luchtig brood uit een schaal.
Het is krokant aan de onderkant, zacht van binnen en rijkelijk besprenkeld met olijfolie en rozemarijn.
Dit is geen pizza, maar wel de beste vriend van je pizza oven buiten: Focaccia. Dit platte brood komt uit Ligurië, een kuststreek in Italië, en is eigenlijk de eenvoudigste, maar meest voldoenende manier om je oven op te warmen of om een snelle maaltijd te serveren.
Wat is Focaccia precies?
Focaccia is een plat brood dat traditioneel wordt gebakken in een houtoven
Het deeg lijkt op pizzadeeg, maar het is iets natter en bevat meer olijfolie. De naam komt waarschijnlijk van het Latijnse 'panis focacius', wat 'haardbrood' betekent.
Vroeger bakten ze het direct in de as van het vuur. Tegenwoordig is het een culinaire hit, zowel in Italië als daarbuiten. Het bijzondere aan Focaccia uit Ligurië is de textuur. Buiten is het lekker knapperig, maar van binnen luchtig en bijna sponzig.
Dat komt door de manier waarop het deeg wordt behandeld. Je laat het rijzen, drukt er met je vingers kuiltjes in en giet er daarna olijfolie overheen.
Focaccia is niet zomaar brood; het is een beleving. Het is de reden om je outdoor pizza oven aan te steken, zelfs als je geen zin hebt in een pizza.
Die kuiltjes vangen de olie en het zout op, waardoor elke hap een explosie van smaak is. Veel mensen denken dat het ingewikkeld is om te maken, maar dat is het niet. Het is eigenlijk een kwestie van goede ingrediënten en een beetje geduld.
Het deeg doet het werk voor jou terwijl het rustig rijst. Het is het perfecte basisrecept voor iedereen die net begint met bakken in een houtoven.
De kern van het recept: Ingrediënten en werking
Om echte Ligurische Focaccia te maken, heb je niet veel nodig. Simpeler is vaak beter. Je hebt ongeveer 500 gram tarwebloem (Type 00) nodig, 350 milliliter lauw water, 10 gram zout, 5 gram gedroogde gist en een flinke scheut extra vierge olijfolie.
De kwaliteit van de olie is essentieel; gebruik een goede, fruitige olie voor de beste smaak.
Het proces begint met het mengen van water en gist. Voeg daarna de bloem en het zout toe.
Kneed het deeg ongeveer 10 minuten tot het soepel en elastisch is. Het mag best een beetje plakkerig zijn. Vet een grote kom in met olie, leg het deeg erin en dek het af met plastic folie.
Laat het op een warme plek 1 tot 2 uur rijzen tot het in volume is verdubbeld.
Als je een pizza oven buiten hebt, weet je dat de temperatuur vaak hoog is. Focaccia bak je het beste op een lagere temperatuur dan pizza, rond de 220°C tot 250°C. Vet een bakplaat of een pizzaschaal (liefst gietijzer) in met een royale hoeveelheid olijfolie. Stort het deeg op de plaat en druk het voorzichtig uit met je vingertoppen.
- Deeg: 500g bloem, 350ml water, 10g zout, 5g gist.
- Oliën: Een flinke scheut (ca. 50ml) extra vierge olijfolie in de pan en nog meer op het deeg.
- Beleg: Grof zeezout en verse rozemarijn.
Maak diepe kuiltjes, maar druk niet helemaal door tot de bodem. Voor het bakken giet je nog meer olijfolie over het deeg, vooral in de kuiltjes.
Strooi er grof zeezout en verse rozemarijn overheen. De olie in de kuiltjes gaat bruisen en karamelliseren in de hitte van de oven.
Dat zorgt voor die kenmerkende smaak en textuur. Bak het ongeveer 20 tot 25 minuten tot het goudbruin is.
Varianten en modellen: Wat voor Focaccia bak jij?
Hoewel het basisrecept eenvoudig is, zijn er veel variaties. De klassieke Genovese Focaccia (uit Genua, Ligurië) is het meest bekend: alleen olie, zout en rozemarijn. Maar je kunt het ook beleggen als een pizza.
Denk aan cherrytomaten, olijven, of zelfs wat uien. Dit maakt het een veelzijdig brood voor elke gelegenheid.
Als je eenmaal het basisprincipe doorhebt, kun je gaan spelen met de dikte. Dunne Focaccia (Focaccia stretta) is knapperiger, terwijl dikkere Focaccia (Focaccia alta) meer lijkt op een brood.
Beide zijn heerlijk, maar vereisen iets andere baktijden. Een dikkere versie heeft langer nodig om van binnen gaar te worden, zonder dat de buitenkant verbrandt. Je kunt ook variëren met de bodem.
Veel mensen bakken Focaccia op een pizzasteen of in een gietijzeren pan in de houtoven.
Een gietijzeren pan geeft een fantastische, krokante onderkant omdat de hitte gelijkmatig wordt verdeeld. Een stalen plaat werkt ook uitstekend voor een outdoor pizza oven. Zorg ervoor dat je pan groot genoeg is; een formaat van 35x25 cm is ideaal voor een standaard recept. Over bakmethoden gesproken: je kunt Focaccia natuurlijk ook bakken in een elektrische oven of op de barbecue.
Maar de smaak van een houtoven is onovertroffen. De rook en de intense hitte geven het brood een extra dimensie.
Als je serieus bent over buiten koken, is een goede houtoven of pizza oven buiten een must-have; bekijk ook deze topkookboeken voor buiten voor extra inspiratie.
De investering (rond de €500 tot €1500 voor een degelijke oven) betaalt zich terug in de smaak.
Prijzen en materiaal voor de perfecte Focaccia
Om Focaccia te maken, hoef je niet veel uit te geven aan materiaal.
Een goede kwaliteit gietijzeren pan (zoals van Lodge) kost ongeveer €40 tot €60. Deze pannen gaan een leven lang mee en zijn perfect voor gebruik in een houtoven of outdoor pizza oven. Ze kunnen tegen hoge temperaturen en verdelen de hitte gelijkmatig.
Als je op zoek bent naar een nieuwe pizza oven buiten om ook Focaccia te bakken, zijn er verschillende opties. Een mobiele houtgestookte oven, zoals een Ooni Karu 16 (rond de €600), is fantastisch.
Je kunt hem op gas of hout laten branden. De temperatuur is makkelijk te regelen, waardoor je zowel pizza's op 400°C als Focaccia op 230°C kunt bakken.
Voor de wat kleinere portemonnee zijn er elektrische outdoor ovens vanaf €300. Deze zijn vaak iets minder veelzijdig, maar werken prima voor Focaccia. Let wel op dat je genoeg ruimte hebt in de oven voor je bakplaat. Een oven met een opening van minimaal 30 cm hoogte is handig.
Als je eenmaal een oven hebt, is de aanschaf van accessoires zoals een goede pizzaschep (€20-€30) en een hittebestendige handschoen (€15) essentieel voor je veiligheid. De ingrediëntenkosten zijn verwaarloosbaar.
Een kilo goede bloem kost €1,50, olijfolie is de duurste post (een liter goede olijfolie kost €15-€20), maar je gebruikt er maar een beetje per keer. Voor één grote Focaccia ben je ongeveer €3 tot €4 kwijt. Dat is spotgoedkoop voor zo'n heerlijk, vers brood.
Praktische tips voor Focaccia in je buitenoven
Wil je zeker weten dat je Focaccia lukt? Volg dan deze tips, of test je skills tijdens een officieel Nederlands kampioenschap pizza bakken.
Ten eerste: gebruik lauw water bij het mixen van de gist. Te koud water remt de gist, te heet water doodt hem.
Een temperatuur van ongeveer 35°C is perfect. Als je twijfelt, voel dan even aan je pols; het water moet ongeveer dezelfde temperatuur hebben. Ten tweede: wees niet bang voor olie.
Focaccia hoort vet te zijn. Giet genoeg olie in de pan zodat de bodem bijna blank is. Als het deeg in de pan ligt, druk je het uit en laat je het nog een tweede keer rijzen. Dit zorgt voor die luchtige textuur.
Haal het deeg niet uit de koelkast om te bakken; laat het op kamertemperatuur komen.
Als je de oven aansteekt voor je pizza, kun je de Focaccia het beste als eerste bakken. Je oven is dan nog niet op de extreem hoge temperaturen voor pizza (400°C+), maar warmt op tot een stabiele 250°C.
Dit is de ideale temperatuur voor Focaccia. Zet de oven dicht en controleer na 15 minuten. Draai de pan halverwege voor een gelijkmatige bruining.
Als je Focaccia uit de oven haalt, laat hem dan even rusten voordat je hem aansnijdt.
De structuur moet even settelen. Serveer hem warm, bijvoorbeeld bij een frisse salade of gewoon als snack. Het is ook heerlijk om de volgende dag; even kort in de oven of airfryer en hij is weer krokant.
Zo zie je maar: een pizza oven buiten is veel meer dan alleen een plek voor pizza. Het is een speeltuin voor broodliefhebbers die dromen van authentiek Italian food thuis.